श्रद्धाकृषी

भात पिकातील प्रमुख किडी: ओळख, नुकसानाची लक्षणे आणि एकात्मिक कीड व्यवस्थापन           भात हे महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, प्रमुख खरीप पीक आहे. भात पिकाच्या वाढीच्या वेगवेगळ्या अवस्थांमध्ये विविध किडींचा प्रादुर्भाव होऊ शकतो. खोडकिडा, पाने गुंडाळणारी अळी, तुडतुडे आणि गादमाशी यांसारख्या किडींमुळे पिकाच्या वाढीवर आणि उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो. किडींचे योग्य वेळी निरीक्षण करून त्यांची अचूक ओळख करणे आणि सुरुवातीच्या अवस्थेत योग्य उपाययोजना करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. प्रत्येक किडीसाठी लगेच रासायनिक फवारणी करण्याऐवजी एकात्मिक कीड व्यवस्थापन (Integrated Pest Management – IPM) पद्धतीचा अवलंब करणे अधिक शाश्वत ठरते. या ब्लॉगमध्ये भातावरील प्रमुख किडी, त्यांची ओळख, नुकसानाची लक्षणे आणि एकात्मिक व्यवस्थापनाची माहिती पाहूया. 1. भातावरील खोडकिडा           भातावरील खोडकिडा ही महत्त्वाची किड आहे. अळी खोडाच्या आतील भागात प्रवेश करून आतील ऊतींवर उपजीविका करते. नुकसानाची प्रमुख लक्षणे           पिकाच्या स...

 भात पिकातील गोगलगाय (Golden Apple Snail): ओळख, प्रसार, जीवनचक्र आणि होणारे नुकसान परिचय           कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांमध्ये भात हे प्रमुख खरीप पीक आहे. पावसाळ्याच्या सुरुवातीला भात रोपांची लागवड झाल्यानंतर शेतकऱ्यांना विविध किडी व रोगांचा सामना करावा लागतो. त्यापैकी गेल्या काही वर्षांत वेगाने वाढलेली आणि मोठे आर्थिक नुकसान करणारी समस्या म्हणजे गोल्डन ॲपल स्नेल (Golden Apple Snail) किंवा भातातील गोगलगाय.           भाताची रोपे लावल्यानंतर काही दिवसांतच रोपे अचानक गायब होणे, कापल्यासारखी दिसणे किंवा शेतात रिकामे ठिपके तयार होणे अशी लक्षणे अनेक शेतकरी अनुभवतात. अनेकदा सुरुवातीला हे नुकसान किडीमुळे झाले असे वाटते; मात्र प्रत्यक्षात त्यामागे गोगलगायीचा प्रादुर्भाव असतो.  ही गोगलगाय भाताच्या कोवळ्या रोपांवर उपजीविका करते. विशेषतः लागवडीनंतरच्या पहिल्या 15–20 दिवसांत ती अत्यंत नुकसानकारक ठरते. वेळेवर नियंत्रण न मिळाल्यास पुन्हा लागवड करावी लागू शकते, ज्यामुळे उत्पादन खर्च वाढतो आणि उत्पन्नात घट येते.  ...

उशिरा भात लावणी केल्यानंतर शेतकऱ्यांनी कोणती काळजी घ्यावी? कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांमध्ये भात हे खरीप हंगामातील महत्त्वाचे पीक आहे. वेळेवर भाताची रोपवाटिका तयार होणे, योग्य वयाची रोपे उपलब्ध होणे आणि योग्य वेळी लावणी होणे याचा पिकाच्या वाढीवर आणि उत्पादनावर परिणाम होतो. मात्र अतिवृष्टी, सततचा पाऊस, शेतामध्ये पाणी साचणे, रोपे तयार होण्यास झालेला उशीर, मजुरांची कमतरता किंवा इतर कारणांमुळे अनेक वेळा भाताची लावणी नियोजित वेळेपेक्षा उशिरा होते. लावणी उशिरा झाली म्हणून पीक नक्कीच खराब होईल असे नाही. मात्र अशा परिस्थितीत लावणीनंतरचे पाणी, तण, खत, किडी आणि रोग यांचे व्यवस्थापन अधिक काळजीपूर्वक करणे गरजेचे असते. चला तर जाणून घेऊया, उशिरा भात लावणी केल्यानंतर शेतकऱ्यांनी कोणती काळजी घ्यावी? 🌱 उशिरा भात लावणी म्हणजे काय? भाताच्या जाती, लागवडीचा प्रदेश, पावसाची परिस्थिती आणि स्थानिक कृषी पद्धतीनुसार भात लावणीची योग्य वेळ बदलू शकते. सामान्य नियोजित कालावधीपेक्षा लावणी पुढे गेल्यास तिला साधारणपणे उशिरा भात लावणी असे म्हणता येते. उशिरा लावणी झाल्यावर पिकाला वाढीसाठी उपलब्ध कालावधी क...